Төрийн өмчит хуулийн этгээдийн удирдах албан тушаалтнаар ажиллаж байсан Д.Ж нь өөрийн хүү Ж.Г-тай урьдчилан үгсэн тохиролцож албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын эрх мэдэл, нэр хүндийг албаны эрх ашгийн эсрэг, хувийн ашиг сонирхлыг гүйцэлдүүлэх зорилгоор урвуулан ашиглаж, өөртөө болон өөрийн хамаарал бүхий этгээдэд эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон, гэмт хэргийн улмаас олсон 700,000 ам.долларыг мэдсээр байж эх үүсвэрийг нь нуун далдлах зорилгоор гадаад улсад аж ахуйн нэгж үүсгэн байгуулж, хууль бусаар үйл ажиллагаа явуулсан, мөнгө угаасан болохыг мөрдөн шалгах ажиллагаагаар шалгаж тогтоосон юм.

Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч нарыг албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө болон бусдад давуу байдал бий болгох гэмт хэрэгт хамжигчаар оролцсон, гэмт хэргийн улмаас бий болсон хөрөнгө, мөнгө, орлого гэдгийг мэдсээр байж ашигласан, хууль бус эх үүсвэрийг нуун далдалсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд ажиллах эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 1 жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ялаар шийтгэж, түүнээс 1,578,924,000 төгрөгийг гаргуулж улсын орлого болгохоор шийдвэрлэжээ гэж АТГ-аас мэдээллээ.    

Тухайлбал, Хөдөө аж ахуйн салбарын бодит өсөлт, махны экспортод мал эмнэлгийн салбар тээг болж байна. Чанаргүй вакцин, системийн уналт, хүнд суртлаас авхуулаад олон хүчин зүйл нөлөөлж буй. Тиймээс тээг саад хийх биш түшиж босгодог экспортыг дэмжих бодлогыг хүрээнд ажлаа явуулах учиртайг онцолж малын халдварт өвчний тархалтыг яаралтай таслан зогсоох, мал эмнэлгийн байгууллагын тогтолцоог хэрхэн боловсронгуй болгох талаар дунд хугацааны баримт бичгийн төсөл боловсруулж танилцуулах, бизнес эрхлэгчдэд экспортын зөвшөөрөл олгох үйл ажиллагааг хүнд суртал, авлигаас ангид түргэн шуурхай болгоход анхаарч ажиллах үүрэг өглөө.

Х.Алтангэрэл нь 1975 онд Архангай аймгийн Өгийнуур суманд төрсөн, 51 настай, эрэгтэй, ам бүл 4, дээд боловсролтой, малын их эмч мэргэжилтэй. Тэрээр 1993 онд Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумын нэгдүгээр 10 жилийн дунд сургуулийг, 1998 онд Хөдөө аж ахуйн их сургуулийг, 1998-2000 онд Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн магистрантурыг, 2009 онд Япон Улсын Обихирогийн Мал эмнэлгийн их сургуулийн докторантурыг тус тус төгссөн. 2000 онд Мал эмнэлгийн ухааны магистрын (Ms), 2009 онд Мал эмнэлгийн ухааны доктор (Ph.D)-ын зэргийг тус тус хамгаалжээ.

Х.Алтангэрэл нь хөдөө аж ахуйн салбарт тасралтгүйгээр 28 жил ажиллаж байгаа бөгөөд 1998–2000 онд Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн Мал эмнэлгийн факультетийн Дотор өвчин - эм судлалын тэнхимд туслах багшаар, 2000-2002 онд Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн эм хор судлалын лабораторид эрдэм шинжилгээний дэд ажилтнаар, 2002-2006 онд Улсын мал эмнэлгийн газар, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг мал эмнэлэг, үржлийн газар мэргэжилтнээр, ХХААЯ-ны мал эмнэлгийн газар, 2011-2012 онд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг мал эмнэлэг, үржлийн газарт мэргэжилтнээр, 2012-2016 онд Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны Хяналт, шинжилгээ, үнэлгээ, дотоод аудитын газрын мал аж ахуйн салбарын хяналт, шинжилгээ, үнэлгээний асуудал хариуцсан ахлах мэргэжилтнээр, 2016 оноос одоог хүртэл Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны Бодлого, төлөвлөлтийн газрын мал эмнэлгийн бодлогын асуудал хариуцсан ахлах мэргэжилтэн, ахлах шинжээчээр тус тус ажилласан юм.

Ажиллах хугацаандаа Малын зарим дотно шимэгчийн эсрэг ургамлын гаралтай эм бэлдмэлийн судалгаа, “Долгионтсон гишүүний гастропротектор, иммунотроп үйлчлэлийн судалгаа”, “Эмийн ба хорт ургамалтай танилцах” сургалтын хээрийн дадлагыг удирдан хийлгэн оюутнуудад эмийн ургамал таних, эмийн түүхий эд бэлтгэх зэрэг ажлыг гардан зохион байгуулах, Монгол оронд ургадаг мал, амьтны гадна, дотно шимэгчдийн эсрэг хэрэглэдэг эмийн ургамлууд ялангуяа дотно шимэгчдийн эсрэг нөлөөлдөг ургамлуудыг овог, төрөл зүйлээр нь ангилан тогтоож, тэдгээрээс 2-оос доошгүй зүйлийг сонгон судалж, эм бэлдмэл хийж, хонины зарим төрлийн стронгилятын үед эмчилгээнд хэрэглэж үр дүнг илрүүлэх судалгаа, өөрийн орны үхэр сүрэгт бабезиоз өвчнийг молекулын аргаар оношлох судалгаа болон малын гоц халдварт, халдварт, паразиттах өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, лабораторийн оношилгоо, шинжилгээ, ариутгал халдваргүйжүүлэлтийн арга хэмжээнд шаардагдах зардлыг төлөвлөх, гоц халдварт, халдварт, паразиттах өвчний мэдээ судалгааг гарган, түүнд дүн шинжилгээ, дүгнэлт хийх ажлыг үр дүнтэй тооцон хэрэгжүүлэх, өөрийн орны нутагт дэвсгэрт 2001, 2002, 2005 онд гарсан хил дамжин халдварладаг гоц халдварт шүлхий өвчний голомтыг устгах, тэмцэх арга хэмжээг удирдан зохион байгуулах зэрэг ажлыг биечлэн гүйцэтгэж, энэ чиглэлээр мал эмнэлгийн мэргэжилтэй боловсон хүчинг бэлтгэх, судалгааны ажил гүйцэтгэх, удирдах, судалгааны арга зүйг эзэмшүүлэх зэрэг мал эмнэлгийн эрдэм шинжилгээ, үйлдвэрлэл, сургалтын ажлууд дээр хичээл зүтгэл гарган ажиллажээ.

Х.Алтангэрэл эрдэм шинжилгээний 15 өгүүллэг, 3 судалгааны нэг сэдэвт бүтээл туурвин, шинэ бүтээл, оновчтой саналын 1 патентийн гэрчилгээг Оюуны өмчийн газраас авсан. Үүнчлэн Мал, амьтны эрүүл мэндийн тухай хуулийг дагалдан гарах захиргааны хэм хэмжээ тогтоох 24 журам, 6 заавар, 3 стандарт, 1 дүрэм, 1 шаардлага, 2 тууврын замын чиглэл, 5 жагсаалт, 7 төлөвлөгөө, 2 загвар хуудас, 67 халдварт, гоц халдварт, паразиттах өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх тэмцэх заавруудын төслүүдийг шинээр болон шинэчлэн боловсруулах, “Малын эмийн үлдэгдлийг хянах” үндэсний хөтөлбөрийн төслийг боловсруулан, батлуулжээ.

Нийслэлийн прокурорын газрын хяналтын прокуророос яллагдагч Д.Амарбаясгаланд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан хэд хэдэн гэмт хэрэгт холбогдуулан эрүүгийн хэрэг үүсгэн яллагдагчаар татан мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж байгаа болох нь хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар нотлогдож байна.

Яллагдагч болон түүний өмгөөлөгч нараас Д.Амарбаясгаланд авсан Монгол Улсын хилээр гарахыг хязгаарлах хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг тодорхой хугацаанд өөрчлүүлэхээр хүсэлт гаргасан ба хүсэлтэд хавсарган ирүүлсэн баримтуудаар яллагдагчид авсан хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчлөх зайлшгүй үндэслэл тогтоогдоогүй тул өмгөөлөгч нарын хүсэлтийг хангахаас татгалзаж, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд саад учруулахгүй байх, дахин гэмт хэрэг үйлдэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор яллагдагч Д.Амарбаясгаланд авсан Монгол Улсын хилээр гарахыг болон нэр бүхий хүмүүстэй уулзахыг хязгаарлах хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга  хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлэхээр шийдвэрлэжээ.

 

Энэ үеэр УБЗАА-ны Хүнсний хангамжийн асуудал хариуцсан мэргэжилтэн Т.Үүрийнтуяа “Нийслэлийн хэмжээнд 2026 оны хаврын улирлын махны хэрэгцээнд зориулан 386 дэлгүүрээр нөөцийн махыг жижиглэнгээр худалдаалж байна. Есөн аж ахуйн нэгж есөн дүүрэгт түгээлтээ өдөр бүр хийж, тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Нөөцийн махны эрэлт ихэсжээ. Зах зээлд махны үнэ өндөр байгаа боловч нөөцийн хонины мах 13 мянга, үхрийн мах 15 мянган төгрөгөөр борлуулагдаж байна. Томоохон зах, худалдааны төвүүдээс зайтай найман нэрийн хүнсний дэлгүүр, гэр хорооллын дэлгүүрүүд, орон сууцны дундах дэлгүүрт нөөцийн махыг зардаг. Тиймээс иргэд гэртээ ойр нөөцийн мах борлуулж буй цэгүүдээс мах худалдан авах боломжтой” гэлээ.

Нийслэл, дүүргээс нөөцийн махны чанар, аюулгүй байдалд тогтмол хяналт тавьж ажилладаг байна. Энэ талаар Чингэлтэй дүүргийн ЗДТГ-ын Хүнс, худалдаа, үйлчилгээний хэлтсийн дарга Б.Номин “Чингэлтэй дүүрэгт 20 хороонд 38 дэлгүүрээр нөөцийн махны жижиглэн худалдааг нэгдүгээр сараас эхлэн зохион байгуулж байна. Иргэдийн махны хэрэглээг тасалдуулахгүй, хямд үнийн бодлогоор захиалгаа тогтмол хийж, нийлүүлэлтийг хэвийн хангаж байна. Нөөцийн махны чанар, аюулгүй байдалд дүүргээс болон нийслэлийн Эрүүл мэндийн газар, нийслэлийн Мал эмнэлгийн газар, нийслэлийн Хүнс, хөдөө аж ахуйн газар хамтарсан хяналтыг тогтмол хийдэг” гэв.

Нийслэлийн хүн амын хаврын улирлын махны хэрэгцээнд зориулан гаргасан нөөцийг махыг тавдугаар сарын 31-нийг дуустал худалдаалахаар төлөвлөж байна.

Тэрбээр 34 өдрийн бүтэн марафоноор нийт 1,418 км замыг туулж БНХАУ-ын Тяньжин хотод гүйлтээ өндөрлүүлсэн байна.

Өчигдөр эх орондоо ирсэн Б.Цэвээндаш "Бүтэн марафон 34 өдөр гүйж, замаа дуусгалаа. Сайн үйлсийн аянд зориулж өвөл, хаврыг дамжсан гүйлт маань энэ хүрээд өндөрлөж байна. Энэ гүйлтэд маань их олон хүн тусалж дэмжсэн. Хамтарч ажилласан БНХАУ-ын түншүүд маань маш сайхан хүлээж авлаа. 

Хаалтын ёслолын үеэр БНХАУ-ын талаас Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Элч гэдэг хүндтэй шагналыг олгосон. Мөн тус улсын Эдийн Засаг, Статистикийн Судалгааны Хүрээлэнгээс "Нэг бүс - Нэг зам, хайр ба сайн үйлсийн элч"-ээр шагналаа.

Гүйлтээр дамжуулж эрүүл зөв амьдрах, байгаль эх дэлхийгээ хайрлах соёлыг цаашид ч түгээнэ. Энэ гүйлт маань маш олон хүнд урам өгсөн болов уу.

Хэлсэн амандаа хүрч гүйлтээ яг гүйцээсэн. Гүйлтийн хугацаанд ямар нэг бэрхшээл тохиолдсонгүй. Монголын нутгаар Замын-Үүд хүртэл 661 километр, Эрээнээс Бээжин хот хүртэл 757 километр замыг гүйж дуусгалаа. Намайг дэмжсэн монголчууддаа баярлалаа. Энэхүү гүйлтийнхээ талаар баримтат кино хийж, ном бичих сонирхолтой байгаа.

Дасгал хөдөлгөөн хийхээс залхуу хүрээд байвал өөрийгөө ташуурдаж босгоод алхаж, гүйж байгаарай. Архи, тамхиа хаяж Баасан гарагийг биеийн тамир спортоор хичээллэдэг өдөр болгоорой залуусаа.

Гүйнэ гэдэг бясалгал. Ажил чинь бүтэхгүй, стресстээд байвал гараад гүйгээрэй" гэв.

Б.Цэвээндаш нь дэлхийн дээвэр болох Эверест оргилд өмнөд, хойд замаар авирсан цөөхөн монгол уулчдын нэг юм. Тэрбээр 2012 онд Балбын талаас авирч байсан бол дөрвөн жилийн дараа Хятадын талаас оргил руу мацсан түүхтэй.  

Тодруулбал 2016 оны тавдугаар сарын 21-нд Төвдийн талаас Эверестийн оргилд гарснаар өмнөд, хойд замаар авирсан хоёр дахь монгол уулчин болж байв. Түүнээс өмнө Монгол Улсын Гавьяат тамирчин Г.Өсөхбаяр ийм амжилт үзүүлж байсан юм.

АНУ-ын Засгийн газар энэ арга хэмжээг визийн хугацаа хэтрүүлэхээс сэргийлж, татвар төлөгчдөд үүсэх зардлыг бууруулах зорилготой гэж мэдэгдсэн байна.

Шинэ жагсаалтад Тунис, Камбож, Этиоп, Гүрж, Гренада, Лесото, Маврикий, Монгол, Мозамбик, Никарагуа, Папуа Шинэ Гвиней, Сейшелийн арлууд багтжээ. Хэрэв зорчигчид визийн нөхцлөө зөрчихгүй, эсвэл аяллаа цуцалбал барьцаа мөнгийг буцаан олгоно.

АНУ-ын Төрийн департаментын мэдээлснээр, нэг гадаадын иргэнийг албадан гаргахад дунджаар 18,000 ам.долларын зардал гардаг байна.

Эх сурвалж: Reuters

Иргэнийхээ хувийн мэдээллийг хамгаалах, хүний халдашгүй орон зайг хүндэтгэх соёл юм. Гэтэл улс төрийн өрсөлдөөн ширүүсэх тусам “мэдээлэл” зэвсэг болж, иргэний “хувийн орон зай” улс төрийн тулааны талбар болон хувирч байна. Тэгэхээр АН-ын энэ удаагийн асуудал  нам хоорондын маргаан биш, Үндсэн хуулийн суурь зарчимд халдсан ноцтой кейс болж мэдэхээр нөхцөл байдал үүсэв. Манай улсад хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль бий. Тэр хуулиар иргэний зөвшөөрөлгүйгээр түүний мэдээллийг цуглуулах, боловсруулах, дамжуулахыг хориглосон. Улс төрийн нам бол хууль дээдлэх ёстой институц. Харин өөрсдөө хууль зөрчсөн байж болзошгүй нөхцөл үүсвэл хариуцлагаас зугтаж чадах болов уу.

Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлд иргэний үндсэн эрх, эрх чөлөөг баталгаажуулсан. Үүнд, халдашгүй, чөлөөтэй байх эрх, хувийн нууц, захидал харилцааны нууц, нэр төр, алдар хүндээ хамгаалуулах эрхийн хамгаалахаар заажээ.  Тэгэхээр улс төрийн нам энэ эрхэд халдвал Үндсэн хуулийн зөрчил болно. Харин Үндсэн хуульд улс төрийн намын хариуцлагын асуудлыг шууд байдлаар  тусгаагүй ч нам нь Үндсэн хууль, бусад хуулийг чандлан сахих үүрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл нам хууль зөрчвөл “улс төрийн байгууллага” гэх нэрээр хариуцлагаас чөлөөлөгдөхгүй гэсэн үг юм.

Мөн улс төрийн намын тухай хуульд намын хариуцлагын асуудлыг Үндсэн хууль, бусад хуулийг сахин биелүүлэх, ардчилсан зарчим баримтлах, санхүү, үйл ажиллагаагаа ил тод байлгахаар тусгасан. Хэрэв нам хууль зөрчвөл, сануулга өгөх, төрийн санхүүжилтийг зогсоох, бүртгэлийг түдгэлзүүлэх, улсын дээд шүүхийн шийдвэрээр татан буулгах хүртэл арга хэмжээ авна гэж заажээ.  Тэгэхээр АН иргэний хувийн мэдээлэлд халдсан нь тогтоогдвол хариуцлагаас бултах аргагүй болж байна.  Ер нь иргэний хувийн мэдээллийн хамгаалалт бол ганц намын асуудал биш. Өнөөдөр АН, маргааш МАН, нөгөөдөр өөр ямар нэг нам бидний мэдээлэлд дураараа халдаж болох нөхцөл байдал үүссэн гэдгийг харуулав.

Тэгвэл уг асуудлыг цагдаагийн байгууллагаас тодруулахад "Цагдаагийн байгууллагаас уг асуудлыг шалгахад энэ оны нэгдүгээр сарын 28-ны өдөр Чингэлтэй дүүргийн 18 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт дунд сургуулийн сурагчид болох 15 настай эмэгтэй Б, Ж нарыг зүс таних 21 настай, эмэгтэй А нь өөрийн танилын цахим орчинд нийтэлсэн бичлэг дээр "Зохимжгүй эможи дарсан байна" гэх шалтгаанаар хэл амаар доромжилж, улмаар биед нь халдсан болох нь тогтоогдсон. Өдгөө шалгалтын ажиллагаа үргэлжилж байна" гэлээ. 

Монгол Улсын Үндсэн хууль, Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал, Төрөөс хилийн талаар баримтлах бодлого, Монгол Улсын хилийн тухай хуульд улсын хил халдашгүй дархан байх, хилийн аюулгүй байдал нь үндэсний аюулгүй байдлын салшгүй хэсэг болохыг тодорхой зааж хуульчилсан.Гэтэл өмнөх Засгийн газар сүүлчийн хуралдаанаараа Монгол Улсын Үндсэн хууль, Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалыг зөрчиж, улсын хилийн зурваст байрлах хилийн 10 боомтын орчимд, улсын хилээс 0.9–2.5 км-ийн зайд байрлалтай, нийт 34,227 га газар ашиглуулах шийдвэр гаргасан нь тодорхой болсон. 

Өнөөдрийн байдлаар улсын хилийн зурваст газартай бүхэлдээ болон хэсэгчлэн давхацсан ашигт малтмалын хайгуул, ашиглалтын нийт 54 тусгай зөвшөөрөл байгаагаас хайгуулын 16, ашиглалтын 38 тусгай зөвшөөрөл байгаа бөгөөд 20 тусгай зөвшөөрөл нь Монгол Улсын Хилийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж эхэлснээс хойш олгогдсон байна. Иймд Засгийн газрын зүгээс хилийн зурваст олгогдсон газар ашиглалт, ашигт малтмалын бүх тусгай зөвшөөрлийг нэг бүрчлэн шалгаж, хилээ, газраа цэгцлэхийг Ерөнхий сайд Г.Занданшатар  холбогдох албан тушаалтнуудад үүрэг болголоо.

“Боомтыг хөгжүүлнэ”, “эдийн засгийг дэмжинэ” гэх нэрээр халхавчлан улсын хилийн зурваст газар олгож, ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл олгосон явдал нь хууль зөрчсөнөөс гадна Монголын ард түмний язгуур ашиг сонирхол, үндэсний аюулгүй байдалд аюул занал учруулсан, авлига, ашиг сонирхлын зөрчилтэй шийдвэр бөгөөд улсын хил хамгаалалтын дэглэмийг сулруулах бодит эрсдэлийг бий болгосон гэж үзэж байна. Монгол Улсын Ерөнхий сайд, Засгийн газар энэхүү хууль бус үйл ажиллагааг хэрхэвч хүлээн зөвшөөрөхгүй гэдгийг Ерөнхий сайд хатуу анхаарууллаа.

Мөн хилийн зурвас бол хатуу дэглэмтэй, төрийн хяналттай, аюулгүй байдлын бүс хэвээр байх ёстой. Хууль зөрчиж, эрх мэдлээ хэтрүүлсэн шийдвэр гаргасан, зөвшөөрөл олгосон, дэмжсэн албан тушаалтнуудад хуулийн дагуу хатуу хариуцлага тооцно гэлээ.